Debata wokół związków nieformalnych od lat dzieli polską politykę. Jedni domagają się pełnego uznania związków partnerskich, także jednopłciowych. Drudzy obawiają się osłabienia instytucji małżeństwa i naruszenia tradycyjnego modelu rodziny chronionego przez Konstytucję RP. PSL proponuje własną drogę: spokojne, praktyczne rozwiązanie realnych problemów ludzi, bez ideologicznej wojny i politycznych okopów.
Ponad 2,5 mln Polaków żyje dziś w związkach nieformalnych. Wspólnie budują domy, wychowują dzieci, opiekują się sobą i ponoszą codzienną odpowiedzialność. Problem pojawia się wtedy, gdy w najtrudniejszym momencie państwo mówi: „nie jest pan rodziną”.
Projekt dotyczący statusu osoby najbliższej ma uporządkować podstawowe sprawy życiowe bez naruszania konstytucyjnej definicji małżeństwa.
Państwo widzi problem dopiero w kryzysie
Maria i Jan stworzyli wspólny dom po latach samotności. Opiekowali się sobą, dzielili codzienne życie i budowali poczucie bezpieczeństwa. Po śmierci Jana pojawiły się problemy z dokumentami, mieszkaniem i organizacją pochówku.
Dla państwa nie byli rodziną.
Takie sytuacje dotyczą dziś milionów ludzi: młodych i starszych, osób po rozwodach, wdowców, wdów oraz par żyjących razem od wielu lat bez formalnego ślubu. Problem zaczyna się nie w politycznych sporach, lecz wtedy, gdy człowiek słyszy, że dla państwa nie istnieje relacja, która dla niego jest całym życiem.
Między ideologiczną wojną a zdrowym rozsądkiem
Debata wokół związków nieformalnych od lat ugrzęzła między dwoma skrajnymi stanowiskami. Jedni oczekują pełnego zrównania z małżeństwem. Drudzy obawiają się naruszenia konstytucyjnego modelu rodziny.
W efekcie Polska od lat pozostaje w politycznym klinczu.
PSL proponuje inne podejście. Nie redefinicje małżeństwa i nie kopiowanie zagranicznych sporów ideologicznych, lecz praktyczne rozwiązanie konkretnych problemów ludzi.
Projekt nie zmienia konstytucyjnej definicji małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny i nie tworzy nowej instytucji małżeńskiej. Ma być próbą stworzenia rozwiązania dopasowanego do polskich realiów i społecznej wrażliwości.
“Ustawa o statusie osoby najbliższej nie ma nic wspólnego z małżeństwem. Wykluczyliśmy kwestie światopoglądowe, nie ma tu tematu dzieci ani zmiany stanu cywilnego. To proste administracyjne sprawy, które chcemy ułatwić. Tu nie ma wielkiej rewolucji, to po prostu życiowe tematy.” – podkreśla Urszula Pasławska, przewodnicząca komisji ds. statusu osoby najbliższej
Prawo dla ludzi, nie dla sporów
Projekt ma rozwiązywać konkretne problemy codziennego życia, a nie tworzyć kolejnej ideologicznej debaty.
Nowe rozwiązanie przewiduje m.in. możliwość dostępu do informacji medycznej, reprezentowania osoby najbliższej w ważnych sprawach życiowych, ustanowienia wspólności majątkowej, wspólnego użytkowania mieszkania oraz wspólnych rozliczeń podatkowych. Celem jest większe poczucie bezpieczeństwa w codziennych sprawach.
Podstawą projektu ma być dobrowolna umowa cywilna zawierana przed notariuszem przez dwie dorosłe osoby. Nie byłby to nowy rodzaj małżeństwa, lecz praktyczne narzędzie pozwalające uporządkować najważniejsze sprawy codziennego życia.
“Proponujemy wolnościową umowę o statusie osoby najbliższej, zawieraną przed notariuszem. Dwie dorosłe osoby będą mogły elastycznie decydować o wspólności majątkowej, rozliczeniach podatkowych, dostępie do informacji medycznej czy prawie do opieki w chorobie i pochówku.” – zaznacza Urszula Pasławska
To sami zainteresowani określaliby zasady takiej umowy. Mogłaby ona dotyczyć m.in. spraw majątkowych, dostępu do informacji medycznej, reprezentowania partnera podczas choroby czy wspólnego użytkowania mieszkania.
Dziś wiele podobnych spraw rozwiązuje się dopiero w sądzie albo podczas rodzinnego konfliktu. Projekt PSL ma dać ludziom możliwość wcześniejszego i jasnego uporządkowania wspólnych spraw.
Państwo nie powinno zaglądać ludziom do domów
Państwo nie powinno narzucać ludziom jednego modelu życia. Powinno natomiast dawać możliwość uporządkowania spraw, które dziś często pozostają poza ochroną prawa.
Brak jasnych regulacji prowadzi dziś do dodatkowych dramatów i konfliktów właśnie wtedy, gdy ludzie najbardziej potrzebują bezpieczeństwa i stabilności.
To rozwiązanie, w którym państwo pomaga ludziom uporządkować wspólne życie, zamiast udawać, że problem nie istnieje.
Polski kompromis zamiast politycznej wojny
PSL od lat szuka rozwiązań, które łączą szacunek dla tradycji z odpowiedzią na realne problemy współczesnych rodzin. Partia nie odwraca się od tradycyjnego modelu rodziny, ale dostrzega, że współczesne życie nie zawsze mieści się w dawnych schematach.
Nie trzeba dokonywać identycznych wyborów, by podzielać te same wartości: odpowiedzialność, lojalność, troskę o drugiego człowieka i gotowość do wspólnego życia.
Państwo powinno stać na straży bezpieczeństwa, godności i podstawowych praw obywateli, niezależnie od tego, jak układają oni swoje prywatne życie.
Projekt statusu osoby najbliższej ma być próbą znalezienia polskiej drogi: bez rewolucji, bez ideologicznych sloganów i bez politycznej awantury.
Bo dojrzałe państwo nie musi wybierać między tradycją a człowiekiem. Potrafi chronić jedno i drugie.
Projekt ustawy o statusie osoby najbliższej po raz pierwszy w historii dotarł do drugiego czytania w Sejmie. To dowód, że także w najtrudniejszych sprawach można budować polskie rozwiązania oparte na rozsądku, a nie na politycznej wojnie.
