środa, 18 listopada 2026
8.4 C
Kętrzyn

TALERZ KONTRA KAPSUŁKA – CO MÓWIĄ BADANIA O SUPLEMENTACJI W POLSCE?

DATA PUBLIKACJI:

  W 2024 roku wartość polskiego rynku suplementów diety osiągnęła około 7,1 miliarda złotych. To pokazuje, jak dużą rolę odgrywają dziś preparaty, które mają uzupełniać codzienną dietę. Jednocześnie towarzystwa naukowe i instytucje zajmujące się żywieniem podkreślają, że suplementy nie zastępują prawidłowo zbilansowanego jadłospisu. U zdrowych dorosłych różnorodna dieta może pokrywać zapotrzebowanie na większość składników odżywczych, choć istnieją ważne wyjątki.

Między tymi dwoma obserwacjami jest napięcie, które warto zrozumieć. Suplementacja bywa niepotrzebnym wydatkiem, ale w określonych sytuacjach może być uzasadniona, a nawet konieczna. 

Odpowiedź na pytanie, kiedy warto po nią sięgnąć, zależy od konkretnego składnika, stanu zdrowia i dostępnych dowodów naukowych.

Co dostarcza dobrze zbilansowana dieta

Dobrze ułożona dieta oparta na różnorodnych warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych, roślinach strączkowych, rybach, jajach i nabiale może dostarczać zdecydowanej większości składników odżywczych potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Witamina C, foliany, potas, magnez, witaminy z grupy B, cynk, selen i błonnik występują naturalnie w wielu produktach spożywczych. Warzywa i owoce dostarczają witamin oraz związków bioaktywnych, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe są źródłem błonnika i składników mineralnych, a jaja, ryby i nabiał uzupełniają dietę między innymi w białko i witaminę B12.

Przykładowo wątroba wołowa jest bogatym źródłem żelaza hemowego i witaminy B12, a pestki dyni dostarczają znacznych ilości magnezu. Nie oznacza to jednak, że pojedynczy produkt może zastąpić całą grupę składników odżywczych lub że jego spożywanie zawsze jest wskazane. Wątroba, ze względu na wysoką zawartość witaminy A w postaci retinolu, nie jest zalecana kobietom w ciąży.

Problem nie polega więc na tym, czy zbilansowana dieta może pokryć potrzeby żywieniowe. W wielu przypadkach może. Istotniejsze jest to, czy codzienny jadłospis rzeczywiście dostarcza odpowiednich ilości wszystkich niezbędnych składników. Niektóre z nich wymagają szczególnej uwagi ze względu na styl życia, wiek, stan zdrowia lub warunki geograficzne.

Gdzie polska dieta zawodzi?

Witamina D jest jednym z najlepiej udokumentowanych przykładów składnika, którego odpowiednia podaż w polskich warunkach może wymagać suplementacji.

W badaniu opublikowanym w 2016 roku, obejmującym 5775 dorosłych mieszkańców 22 polskich miast, średnie stężenie 25(OH)D we krwi wynosiło 18,0 ng/ml. U 65,8% uczestników stwierdzono stężenie poniżej 20 ng/ml, a u 89,9% poniżej 30 ng/ml. Badanie przeprowadzono późną zimą i wiosną 2014 roku, dlatego jego wyniki obrazują przede wszystkim skalę problemu w okresie ograniczonej syntezy skórnej witaminy D.

Przyczyną jest zarówno położenie geograficzne Polski, jak i styl życia. Od października do marca synteza skórna witaminy D pod wpływem promieniowania UVB jest w naszych warunkach zazwyczaj niewystarczająca. W pozostałych miesiącach jej efektywność zależy między innymi od pory dnia, czasu przebywania na zewnątrz, powierzchni odsłoniętej skóry i stosowanej ochrony przeciwsłonecznej.

Dieta dostarcza stosunkowo niewielkich ilości witaminy D, której naturalnym źródłem są przede wszystkim tłuste ryby, żółtka jaj i niektóre produkty wzbogacane.

Polskie wytyczne z 2023 roku zalecają profilaktyczną suplementację witaminy D w okresach niedostatecznej syntezy skórnej, a w określonych grupach także przez cały rok. Dobór dawki powinien uwzględniać wiek, masę ciała, sposób żywienia, ekspozycję na słońce i stan zdrowia. Nie u każdej zdrowej osoby konieczne jest wcześniejsze oznaczanie stężenia witaminy D we krwi.

Kwasy omega-3 (EPA i DHA) to kolejny obszar, w którym sposób odżywiania ma duże znaczenie. Ich głównym źródłem są tłuste ryby morskie, takie jak łosoś, makrela, śledź i sardynki. Zalecenia żywieniowe wskazują na korzyści związane z regularnym spożywaniem ryb, zwykle co najmniej dwa razy w tygodniu, w tym przynajmniej raz ryb tłustych.

Osoby, które nie jedzą ryb, mogą mieć trudności z zapewnieniem odpowiedniej podaży EPA i DHA. W takich sytuacjach można rozważyć suplementację, również preparatami pochodzącymi z mikroalg. Nie oznacza to jednak, że suplementy omega-3 przynoszą takie same korzyści każdemu. Badania nad ich wpływem na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych dają zróżnicowane wyniki. W określonych wskazaniach klinicznych stosuje się leki zawierające kwasy omega-3, ale nie należy utożsamiać ich działania z efektami ogólnodostępnych suplementów. Nie ma też wystarczających podstaw, by twierdzić, że rutynowa suplementacja omega-3 zapobiega zaburzeniom funkcji poznawczych u zdrowych dorosłych. Szczególne znaczenie ma odpowiednia podaż DHA w okresie ciąży, kiedy składnik ten uczestniczy w rozwoju mózgu i narządu wzroku płodu.

Żelazo wymaga szczególnej uwagi przede wszystkim u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza przy obfitych miesiączkach, a także w okresie ciąży. Zapotrzebowanie na ten składnik może być trudne do pokrycia przy niedostatecznie zbilansowanej diecie. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta powinna przyjmować żelazo profilaktycznie. Przy podejrzeniu niedoboru zasadne jest wykonanie odpowiednich badań, w szczególności morfologii krwi i oznaczenia ferrytyny, z uwzględnieniem sytuacji klinicznej. Nadmiar żelaza może być szkodliwy, dlatego suplementowanie go bez wskazań nie jest dobrym rozwiązaniem.

DYSKUSJA

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj
Captcha verification failed!
Ocena użytkownika captcha nie powiodła się. proszę skontaktuj się z nami!

Zamieszczenie komentarza jest równoznaczne z potwierdzeniem zapoznania się i akceptacją Regulaminu Serwisu oraz Regulaminu Usługi Komentowania

UDOSTĘPNIJ

Popularne

spot_img

Najczęściej komentowane

Więcej podobnych
Related

NOWA FABRYKA BALISTYCZNA W KĘTRZYNIE

Wczoraj w Kętrzynie odbyło się Kętrzyn Security Forum, połączone...

BUDYNKI, SIEĆ, MIASTO… SAMORZĄDY PROJEKTUJĄ PRZYSZŁOŚĆ CIEPŁOWNICTWA

Skuteczna transformacja ciepłownictwa nie zależy wyłącznie od wyboru nowych...

UCZNIOWIE POMAGALI SENIOROM. SZKOŁA W GARBNIE NAGRODZONA W OGÓLNOPOLSKIM KONKURSIE

Szkoła Podstawowa im. Zasłużonych dla Warmii i Mazur w...