Przydrożne aleje Warmii i Mazur to dziedzictwo przyrodnicze i krajobrazowe Polski oraz naturalna infrastruktura adaptacji do zmiany klimatu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska uważa, że ich ochrona jest inwestycją w bezpieczeństwo: klimatyczne, wodne i — co potwierdza Ministerstwo Obrony Narodowej — także militarne. Zadrzewienia przydrożne ograniczają możliwości obserwacji i rozpoznania z powietrza, w tym z użyciem dronów oraz zwiększają odporność infrastruktury na potencjalne zagrożenia. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie odniosła się negatywnie do dwóch pierwszych wniosków w sprawie wycinek drzew wzdłuż przydrożnych alej Warmii i Mazur.
Zadrzewienia pełnią przy tym konkretne, mierzalne funkcje środowiskowe. Ocieniają nawierzchnię i obniżają temperaturę otoczenia podczas fal upałów, osłaniają drogi przed wiatrem i zawiewaniem śniegiem, ograniczają erozję gleb, zatrzymują wodę w krajobrazie i stanowią korytarze ekologiczne. Dojrzałych drzew nie zastąpią z dnia na dzień nasadzenia kompensacyjne, bo młode drzewo osiąga porównywalną skuteczność środowiskową dopiero po kilkudziesięciu latach.
RDOŚ w Olsztynie odniósł się negatywnie do dwóch pierwszych wniosków o uzgodnienie. Zwróciła się o nie gmina Barciany, do której wniosek o wycinkę drzew złożył Wojewódzki Zarząd Dróg w Olsztynie.
Bezpieczeństwo kierowców i ochrona alej nie wykluczają się. Współczesna inżynieria drogowa dysponuje środkami, które realnie ograniczają ryzyko: barierami ochronnymi, oznakowaniem, uspokojeniem ruchu i egzekwowaniem ograniczeń prędkości. Odpowiedzią na wypadki powinno być projektowanie bezpiecznych dróg, a nie masowa wycinka drzew rosnących przy nich od dziesięcioleci. W przypadku zadrzewień zasadą musi być: najpierw analiza wariantów oszczędzających drzewa, wycinka wyłącznie tam, gdzie nie ma alternatywy i pełna, egzekwowana kompensacja przyrodnicza. Wspólne podejście w tej sprawie uzgadniamy z Ministerstwem Obrony Narodowej i Ministerstwem Infrastruktury.
Przykładem łączenia celów ochrony środowiska i obronności jest Zielona Tarcza Wschód, przyrodniczy komponent Programu Tarcza Wschód, który Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozwija we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej. W jego ramach wprowadziliśmy zmiany w gospodarce leśnej na gruntach Skarbu Państwa (w tym ograniczenie zrębów zupełnych) oraz przygotowaliśmy pakiet działań odtwarzających ekosystemy wodne i od wód zależne. Inwestycje przygotowują regionalne dyrekcje ochrony środowiska w Białymstoku, Lublinie, Olsztynie, Rzeszowie i Warszawie oraz parki narodowe: Narwiański, Wigierski, Poleski, Roztoczański, Biebrzański, Bieszczadzki i Białowieski.
Komponent obejmuje również projekty na obszarach leśnych: rozszerzenie programu małej retencji nizinnej (RDLP w Białymstoku, Krośnie, Lublinie i Olsztynie), program “Lasy dla mokradeł” (RDLP w Białymstoku, Krośnie i Olsztynie) oraz projekt “Wetlands Green Life” na siedliskach podmokłych, bagiennych i torfowiskowych, odwodnionych wskutek wieloletnich melioracji (Biuro Urządzenia Lasu i Geodezji Leśnej, działające na obszarze RDLP w Białymstoku).
Na działania renaturyzacyjne, w tym w ramach Zielonej Tarczy Wschód, trafi 450 mln zł. To środki dla samorządów i organizacji pozarządowych dostępne w nadzorowanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. To pieniądze na odtwarzanie mokradeł, małą retencję i ochronę zadrzewień.
